Vai trò kháng sinh trong điều trị viêm tụy cấp: Khi nào cần dùng?

Việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm tụy cấp (AP) cần hết sức thận trọng. Kháng sinh không được chỉ định thường quy cho mọi bệnh nhân, mà chỉ đóng vai trò quan trọng trong các trường hợp có biến chứng nhiễm khuẩn. Sử dụng đúng chỉ định giúp kiểm soát ổ nhiễm, hạn chế lan rộng và giảm nguy cơ biến chứng nặng, đồng thời tránh tình trạng lạm dụng dẫn đến kháng thuốc.

1. Có nên dùng kháng sinh dự phòng cho viêm tụy cấp?

Phần lớn các trường hợp viêm tụy cấp khởi phát là tình trạng viêm vô trùng. Các hướng dẫn lâm sàng quốc tế, bao gồm của Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ và Nhật Bản, đều không khuyến cáo sử dụng kháng sinh dự phòng cho bệnh nhân viêm tụy cấp vô trùng hoặc thể nhẹ.

Mặc dù vậy, trên thực tế, tỷ lệ kê đơn kháng sinh không phù hợp trong viêm tụy cấp vẫn còn cao. Các bằng chứng hiện tại cho thấy việc dùng kháng sinh dự phòng không làm giảm tỷ lệ nhiễm trùng hay tử vong ở bệnh nhân có hoại tử tụy.

2. Khi nào cần chỉ định kháng sinh?

Kháng sinh chỉ nên được sử dụng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ mạnh mẽ về nhiễm trùng. Các chỉ định chính bao gồm:

• Hoại tử tụy nhiễm trùng: Được xác định khi có hình ảnh bọt khí trong ổ hoại tử trên chụp CT.
• Nhiễm trùng ngoài tụy: Như nhiễm trùng huyết, viêm phổi, nhiễm trùng đường mật hoặc tiết niệu.
• Xét nghiệm vi sinh dương tính: Từ máu, dịch dẫn lưu, đờm, nước tiểu...
• Theo dấu ấn sinh học: Một số nghiên cứu gần đây gợi ý sử dụng chỉ số Procalcitonin (PCT) > 1 ng/mL làm ngưỡng để bắt đầu điều trị kháng sinh, giúp giảm đáng kể việc dùng kháng sinh không cần thiết.